صف نانوایی
مفاهیم:
جلو / پشت، جلو / عقب، وسط / کنار / بین، حرکت اعداد ستون/ ردیف،
مهارتها:
ایستادن در صف نانوایی، پرسیدن برای تشخیص صف یکدانهای و صف چندتایی، سفارش دادن نان، آداب حمل نان.
نگرشها:
1- تشخیص سیستمها در زندگی روزمره به توانایی حل مسئله کمک میکند.
2- شناخت ارتباط بین پدیدههای مختلف مقدمهای برای درک مفهوم سیستم است.
تأثیرات شناختی لوحه:
1- غلبه رفتارهای انسانی بر رفتارهای غریزی
2- احترام به حقوق دیگران
3- احترام به حیات دیگران
4- شهود ساختارهای ترتیبی
تم شناختی:
رعایت نوبت / عدالت: در مورد عدالت و مصداقهای آن مانند رعایت نوبت نکاتی را که میدانید به دانش آموزان بیاموزید.
ارتباط با صفحات بخش:
1- به اینکه محور میتواند هم از چپ به راست و هم از راست به چپ رسم شود، اشاره کنید.
2- به سیستم صف که وقتی نفر اول نان میخرد صف را ترک میکند و نفر دوم جای نفر اول را میگیرد و نفر سوم جای نفر دوم را و مانند آن، اشاره کنید.
3- بالای سر هرکسی تعداد نانهایی را که میخواهد بگیرد، مشخص کنید و بگویید چند تا نان باید تولید شود تا به هر کسی برسد.
4- با کمک ردیف و ستون، چپ / راست، جلو / پشت و بین خمیرهای نان آوری دهید.
5- اگر همه افراد صف چند تایی به تعداد مساوی نان بخواهند با کمک شمارش چند چند تا به سؤالها پاسخ دهید.
صفحه 128 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
جدول را کامل کن و عددی کنار آن بنویس که هر شکل نشان میدهد.
توصیه به معلم: از این صفحه خواندن و نوشتن عددهای مضربهای 10 (شمارش ١٠ تا ١٠ تا به طور مستقیم) شروع میشود.
توصیه به والدین: فرزند شما باید عددهای بین ١٠ تا ٩٠ را 10 تا 10 تا به طور مستقیم بشمارد و از این عددها درک درستی داشته باشد. از شمارش طوطیوار بپرهیزید.
اهداف
1- خواندن و نوشتن عددهای مضرب 10
2- نوشتن عددهای مضرب 10 در جدول ارزش مکانی
3- شمردن 10 تا 10 تا، تا 100 به صورت مستقیم یا معکوس
4- داشتن درک درست از عددهای مضرب 10 و شمارش معنادار آنها با استفاده از مفهوم دستههای 10 تایی
روش تدریس
* ابتدا به دانشآموزان یک دسته 10 تایی را نشان دهید تا دانشآموزان عدد مربوط به آن را بگویند. حالا یک دسته ده تایی دیگر اضافه کنید و از آنها بپرسید که چند دسته ده تایی شد و یعنی چند؟ به همین ترتیب با اضافه کردن دستههای دهتایی مضارب 10 کمتر از 100 را بسازید به طوری که اگر از دانشموزان برای مثال بپرسید 7 دسته دهتایی بگویند 70.
* با توجه به تصویر صفحه آغازین بخش در مورد دستههای دهتایی که در شکل دیده میشود از دانشآموزان بپرسید، سپس سؤالهای مشابه فعالیت بالا مطرح کنید. به عنوان نمونه اگر فردی بخواهد در تنور نانوایی همزمان 30 تا نان بپزد چند تا دسته دهتایی شانه خمیر روی میز باید قرار بگیرد؟
* در انجام فعالیت این صفحه ابتدا توجه دانشآموزان رابه شکل دستههای دهتایی جلب کنید به طوری که بتوانند تعداد دستههای دهتایی را به سرعت در ذهن تصویر کنند. از آنها بخواهید ابتدا جدول را کامل کنند سپس عدد را از جدول بیرون آورند و در جای خالی عدد مناسب بنویسند.
حال از دانشآموزان بخواهید الگوهای پایین صفحه را با بیان تعداد دستههای دهتایی کامل کنند و از شمارش طوطیوار بپرهیزند.
توصیههای آموزشی
1- دانشآموزان باید مفهوم عددهایی مثل 30، 20 و 10 را درک کنند و بتوانند آنها را بنویسند و شمارش آنها معنیدار باشد.
2- شمارش معنادار (غیر طوطیوار) مضارب 10 یعنی اینکه عددها را به صورت دستههای 10 تایی ببینند. برای مثال 5 دسته 10 تایی یعنی 50 و 80 یعنی 8 دسته ده تایی.
3- در شمارش مستقیم، تعداد دستههای 10 تایی یکی یکی اضافه میشود و در شمارش معکوس تعداد دستههای 10 تایی یکی یکی کم میشوند
صفحه 129 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
جواب جمعها و تفریقها را بنویس.
در هر ردیف کارها را به ترتیبی که باید انجام شود، شماره گذاری کن.
توصیه به معلم: دانش آموزان برای پیدا کردن حاصل جمع مثل 20+30 باید 3 دستهی 10 تایی را با 2 دستهی 10 تایی جمع کنند و حاصل را بنویسند که 5 دستهی 10 تایی میشود. در فعّالیت دوم، دانشآموز باید از عبارت اوّلین، دومین و سومین استفاده کند.
توصیه به والدین: فرزند شما میتواند برای پیدا کردن جواب جمع مثل 20+30 به عدد 30 ، دو دستهی 10 تایی اضافه کند.
اهداف
1- درک مفهوم جمع اعداد مضارب ۱۰ با شکل
2- توانایی انجام عمل جمع مضارب عدد ۱۰۰
3- درک مفهوم ترتیبی اعداد در یک مسئله واقعی و بیان ترتیب با عددها
روش تدریس
* ابتدا در یک دست یک بسته ۱۰ تایی و در دست دیگر دو دسته ۱۰ تایی بگیرید و از دانشآموزان جمع متناظر با آن را بپرسید سپس به دانشآموزان دستههای ۱۰ تایی بدهید و تمرین عملیات با استفاده از بستههای ۱۰ تایی را انجام دهید. به این ترتیب که از آنها بپرسید 20 - 30 و آنها باید ۳ دسته ده تایی را در یک دست و ۲ ده تایی را در دست دیگر بگیرند و بگویند جواب ۵ دسته ۵تایی یا ۵۰
است. مشابه این فعالیتها را با اعداد دیگر انجام دهید.
* سؤالات مربوط به جمع اعداد مضارب ۱۰ را میتوانید برای افرادی که در صف نانوایی دیده میشوند، مطرح کنید. برای مثال اگر نفر اول صف سمت راست ۱۰ تا و نفر دوم ۲۰ تا نان بخواهد، این دو نفر روی هم چند تا نان میخواهند؟
در تصویر صفحه آغازین صفهای نانوایی و ترتیب افراد را توضیح دهید و برای مثال میتوانید بگویید صف سمت چپ صف آقایان و صف سمت راست خانمها هستند. نفر اول، دوم و سوم هر صف را تعیین و هر کدام را با یک عدد مشخص کنید.
* با توجه به اینکه دانشآموزان برای پیدا کردن حاصل جمعهایی مثل ۲۰ - 30 باید سه دسته ده تایی را با ۲ دسته ده تایی جمع کرده و حاصل که ۵ دسته ۱۰ تایی میشود را بنویسند، از آنها بخواهید فعالیت این صفحه را انجام دهند. ضمن یادآوری صف نانوایی و ترتیب افرادی که در صف ایستادهاند از دانشآموزان بخواهید با قراردادن عددهای 1 و 2 و 3 در دایرهها ترتیب انجام کارها را مشخص کنند.
توصیههای آموزشی
1- برای پیدا کردن جواب جمع مثل 20 30 میتوان به عدد ۳۰ دو بسته ده تایی اضافه کرد.
2- در انجام فعالیتها از عبارات اولین، دومین و سومین برای مشخص کردن ترتیب انجام کارها استفاده کنید.
3- در این صفحه دستههای ده تایی دیده میشود، اما در تمرین باید شرایطی فراهم کرد که دانشآموزان پاسخ این تمرینها را ذهنی انجام دهند یا در صورت مواجهه با تمرین ذهنی بتوانند دستههای ده تایی را خودشان رسم کنند و پاسخ را به دست آورند.
صفحه 130 کتاب درسی
مسئله حل کن:
برای هر مسئله، یک شکل ساده بکش و جواب را پیدا کن و روی محور نشان بده.
توصیه به معلم: به تنوّع نمایشها مثل استفاده از انگشتان دست، کشیدن شکل، محور، چینه و سایر مواردی توجّه شود که تاکنون آموزش دیدهاند.
توصیه به والدین: فرزند شما باید سعی کند متن را خودش بخواند. درک و فهم صورت مسئله، بخش مهمّی از فرایند حلّ مسئله است.
اهداف
1- حل مسائل کلامی با استفاده از راهبرد رسم شکل
2- حل مسائل کلامی تفریق با استفاده از محور اعداد
روش تدریس
* داستانی از جمع بیان کرده و از دانشآموزان بخواهید حاصل جمع را با استفاده از دگمه یا چینه و... نشان دهند. و درستی آن را با استفاده از انگشتان دست آزمایش کنند. از دانشآموزان بخواهید همزمان با بیان شما از وسایلی که در اختیار دارند، استفاده کنند. برای مثال وقتی شما میگویید ۴ اردک در آب بودند، آنها باید ۴ تا از اشیاء را روی میز به جای اردکها قرار دهند.
* به صفحه آغازین برگشته با توجه به تصویر مسائل کلامی بیان کرده و از دانشآموزان بخواهید با استفاده از چینه یا اشیاء دیگر حاصل جمع را به دست آورده و متناظر با آن یک جمع بنویسند.
* در انجام فعالیت کتاب، دانشآموزان پایه سعی کنند متن مسئله را خودشان بخوانند و آنچه که درک کردند را برای شما بیان کنند، سپس به حل آن بپردازند.
آنها میتوانند با رسم شکل پاسخ را به دست آورند و با محور اعداد، درستی کار خود را بررسی کنند و یا با محور اعداد مسئله را پاسخ دهند و درستی کار خود را با رسم شکل نشان دهند.
توصیههای آموزشی
1- درک و فهم صورت مسئله بخش مهمی از فرایند حل مسئله است. این فرایند وقتی تکمیل میشود که دانشآموزان پس از خواندن مسئله آن را با عبارات و کلام خودشان بیان کنند.
2- میتوانید از دانشآموزان بخواهید صورت مسئلهها را خودشان تغییر دهند و آن را حل کنند.
3- به نوع راهحلها مثل استفاده از انگشتان دست، استفاده از چینه یا اشیاء دیگر و یا سایر مواردی که تاکنون با آنها آشنا شدهاند، در کنار استفاده از رسم شکل و محور توجه کنید.
4- از این صفحه فرض بر آن است که دانشآموزان توانایی خواندن را پیدا کردهاند و میتوانند متن کتاب را بخوانند. قسمتهایی که باید توسط دانشآموزان خوانده شود از نوع قلمی استفاده شده است که در کتاب بخوانیم و بنویسیم (فارسی) میبینند. لذا هر قسمت که این قلم خاص به کار رفته است. برای دانشآموزان بوده و آنها باید بتوانند آن متن را بخوانند و درک کنند.
5- نوشتن یک عبارت جمع برای این شکلها ضروری نیست، پیدا کردن پاسخ مسئله به روشهای مطرح شده کفایت میکند.
صفحه 131 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
جمع یا تفریق کن و علامت مناسب < یا > یا = را انتخاب کن.
توصیه به معلم: در صورتی که دانشآموزان در تشخیص چگونگی استفاده از نمادهای < یا > یا = مشکل داشتند، باید آموزشهای قبلی مرور شود.
توصیه به والدین: این فعّالیتها را میتوانیدبا استفاده از چیزهای ملموس انجام دهید.
اهداف
1- تمرین مقایسهٔ اعداد پس از انجام عملیات
2- توانایی تصمیم گیری برای انتخاب علامت مناسب برای بیان مقایسه
3- تمرین انجام جمع مضارب 10
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید عبارت جمع که شما مینویسید را با استفاده از اشیاء ملموس نمایش دهنده و در طرف دیگر یک عبارت دیگر از جمع بیان کرده و از آنها بخواهید که حاصل این عملیات جمع را با استفاده از اشیاء ملموس به دست آورند. سپس در مورد بیشتر یا کمتر یا مساوی بودن دو طرف از آنها سؤال کنید.
همچنین جمع مضارب ۱۰ را با بستههای ۱۰ تایی مجدداً تمرین و یادآوری کنید.
* با توجه به تصویر آغازین بخش میتوانید مسائلی در مورد مقایسه مطرح کنید برای مثال در مورد تعداد افراد دو صف نانوایی و مقایسه آنها بپرسید. هم چنین میتوانید مسائلی در مورد جمع مطرح کنید. برای مثال اگر افراد سمت راست هر کدام ۲ نان و افراد سمت چپ ۳ نان تهیه کنند، کدام قسمت نان بیشتری گرفته است؟
* برای انجام فعالیت این صفحه از دانشآموزان بخواهید ابتدا عبارتهای جمع را کامل کنند و سپس با توجه به شکلها جواب جمع را به دست آورند و در پایان علامت مناسب را برای مقایسه دو طرف انتخاب کنند. با مقایسه اشکال دو طرف و بدون نگاه کردن به عددها
نیز میتوانند علامت مناسب را پیدا کنند. در این خصوص راه حلهای ابتکاری دانشآموزان را در کلاس جستجو کنید.
توصیههای آموزشی
1- قبل از آموزش این صفحه دانشآموزان باید مفهوم بیشتری و کمتری و مساوی را درک کرده باشند. در صورتی که هنوز تعدادی از دانشآموزان نیاز به تمرین بیشتر دارند، ابتدا به مرور این موضوع بپردازید.
2- در سه ردیف آخر با مقایسه شکلها و بدون نوشتن عبارت جمع و محاسبه حاصل نیز میتوان مقایسه را انجام داد. برای مثال در ردیف دوم چوب خطهای سمت راست بیشتر است پس از حاصل عبارت سمت راست بیشتر است و میتوان علامت اول را انتخاب کرد. در صورتی که دانشآموزی از این راه حلها استفاده کرده، توانایی استدلال او را مورد تشویق قرار دهید.
3- محاسبه عبارات ردیف اول با سه ردیف بعدی از یک جهت شبیه هم هستند. همان طوری که میگوییم ۵ و ٣ میشود ٨ تا میتوانیم بگوییم ۵ ده تایی و ۳ تایی میشود ۸ ده تایی به این ترتیب محاسبه جمعهای مضارب ۱۰ در واقع همان جمعهای یک رقمی خواهد بود.
4- در ردیف دوم دانشآموزان باید دو دسته پنج تایی چوب خط را یک دسته ۱۰ تایی ببینند.
صفحه 132 کتاب درسی
با ابزار کار کن:
ابتدا نقطههای نیمهی سمت راست را مانند سمت چپ به هم وصل کن. حالا نقطههای نیمهی پایین را مانند نیمهی بالا به هم وصل کن تا 4 قسمت شکل مثل هم شود.
جدول شگفت انگیز پایین را پر کن.
توصیه به معلم: دانشآموزان در این فعّالیت باید به دو تقارن عمودی و افقی توجّه کنند. در رنگ آمیزی شکلها نیز به این تقارنها توجّه شود.
توصیه به والدین: فرزند شما میتواند با شابلون شکل را کاملتر کند و خلّاقیت خود را بروز دهد.
اهداف
1- درک مفهوم تقارن افقی و عمودی به صورت همزمان
2- مهارت استفاده از خط کش و رسم قرینه شکل با استفاده از نقاط راهنما
3- تمرین تکمیل مربع شگفت انگیز با استفاده از راهبرد حدس و آزمایش
روش تدریس
* با توجه به اینکه در این صفحه ۲ مهارت استفاده از خط کش و قرینه کردن مورد نظر است، با مراجعه به فعالیتهای قبلی این دو مهارت را تمرین کنید.
* برای تمرین استفاده از خط کش میتوانید از دانش آموزان بخواهید در تصویر نانوایی، با خط کش خطوطی را رسم کنند برای مثال میتوانند کف نانوایی را به صورت شطرنجی درآورند.
* در انجام فعالیتهای این صفحه ابتدا در مورد نقاط راهنما توضیح دهید و یکی از خطوط سمت راست را رسم کنید. سپس از دانشآموزان بخواهید با استفاده از خط کش ابتدا نیمه سمت راست را مانند سمت چپ با استفاده از نقاط راهنما و مداد رنگیها تکمیل کرده و سپس نیمه پایینی را مانند نیمه بالایی کامل کنند. پس از پایان کار و بررسی صحت آن میتوانید از دانشآموزان بخواهید با شابلون شکل را کاملتر و زیباتر کنند. در پایان از آنها بخواهید مربع شگفت انگیز را حل کنند.
توصیههای آموزشی
1- دانشآموزان باید به این توانایی برسند که تقارن افقی و عمودی را همزمان انجام دهند. بنابراین طراحی فعالیتهایی که به توانایی دانشآموزان در این راستا کمک کند، از اهمیت زیادی برخوردار است.
2- در حل مربعهای شگفت انگیز نیاز به استفاده از راهبرد حدس و آزمایش است. یعنی ممکن است دانش آموزان عددی را در نظر بگیرند و در انتها متوجه شوند که عدد در نظر گرفته شده اشتباه بوده و باید مجدداً عددهای نوشته شده را پاک کنند و کار را با عددی دیگر دنبال کنند. همچنین به استدلالهای کلامی آنها توجه کنید. بهترین حالت، زمانی اتفاق میافتد که دانشآموز با یک روند استدلال منطقی خانههای مربع را یکی پس از دیگری کامل میکند و برای عددهایی که میگذارد دلیل میآورد.
صفحه 133 کتاب درسی
مسئله حل کن:
هر مسئله را هم با شکل و هم با محور نشان بده و جواب را پیدا کن.
توصیه به معلم: هنگام حلّ مسائل در کلاس، روشهای رسم شکل و محور روی تخته کار شود. راه حلهای دیگر نیز شنیده شود.
توصیه به والدین: از خواندن متن کتاب برای فرزند خود تا حد امکان بپرهیزید.
اهداف
1- حل مسائل کلامی مربوط به تفریق با استفاده از راهبرد رسم شکل
2- حل مسائل کلامی مربوط به تفریق با استفاد از محور اعداد
روش تدریس
* برای دانشآموزان مسائل کلامی مربوط به تمرین را بیان کرده و از آنها بخواهید با استفاده از اشیاء ملموس آن را مدلسازی کرده و تمرین را به دست آورند.
* با استفاد از تصویر آغازین بخش، مسائل کلامی تفریق را مطرح کنید و از دانشآموزان بخواهید با استفاده از اشیاء ملموس آن را مدل سازی کنند و با نوشتن یک عبارت تفریق، کار خود را کامل کنند.
* از دانش آموزان بخواهید متن هر سؤال را بخوانند و با کلام خود آن را خلاصه و بیان کنند. سپس با رسم شکل به حل مسئله بپردازند و پاسخ را به دست آورند و با کمک محور اعداد، درستی یا نادرستی جواب خود را بررسی کنند. هم چنین آنها میتوانند عدد پاسخ را به دست آورند و با رسم شکل درستی کار خود را بررسی نمایند.
توصیههای آموزشی
1- با توجه به نوع قلم استفاده شده برای صورت مسئلهها خواندن متن مسئله را بر عهده دانشآموز بگذارید. فراموش نکنید خواندن و درک صورت مسئله بخش بسیار مهمی از فرایند حل مسئله در کلاس اول ابتدایی است لذا آنها باید با مهارت بتوانند صورت مسئله را بخوانند و درک کنند.
2- به روشهای دیگری که تاکنون در کتاب مطرح شده نیز توجه کنید. در صورتی که دانشآموز برای حل مسئله از آن روشها استفاده کرد، راه حل او را بها دهید و تشویق کنید.
3- نوشتن عبارت تفریق برای این مسئله فعلاً ضروری نیست، تنها بیان پاسخ مسئله کافی است.
